Niebo, ptak i wycierana szyba. Wystawa Pawła Żaka w Sosnowcu

Na fotografiach Pawła Żaka niebo nie jest wyłącznie błękitem, a zwyczajny przedmiot potrafi podważyć sens całego obrazu. W cyklu „Jest i nie jest” ptak, bączek czy ślad wycierania szyby stają się punktami wyjścia do pytań o pamięć, wiarę i granice poznania. Wystawa w Sosnowieckim Centrum Sztuki prowadzi odbiorcę między tym, co materialne, a tym, co pozostaje nieuchwytne.

• Fotografie, które podważają pierwszy obraz
• Paweł Żak między naturą a metafizyką
• Autor fotografii inscenizowanej i studiów natury

Fotografie, które podważają pierwszy obraz

Wernisaż wystawy zaplanowano w Sosnowieckim Centrum Sztuki na 10 października o godz. 18.00. Kuratorką ekspozycji jest Katarzyna Łata. Prezentowany cykl koncentruje się na niebie rozumianym jednocześnie jako fizyczna przestrzeń i symbol sfery metafizycznej.

Paweł Żak zestawia obrazy nieba z materialnymi, trójwymiarowymi motywami. Dzięki temu fotografia nie prowadzi do jednej, oczywistej interpretacji. To, co na początku może wyglądać jak spokojny pejzaż, zostaje skonfrontowane z elementem wywołującym dysonans i zmuszającym do ponownego spojrzenia.

Wśród wykorzystywanych motywów pojawiają się między innymi ptak, bączek oraz wycieranie okna. Każdy z nich uruchamia inne skojarzenia kulturowe i osobiste. Dopiero ich zestawienie tworzy napięcie, w którym trudno rozstrzygnąć, który element obrazu powinien dominować.

„Odbiorca, porzucony wśród interpretacji, musi podjąć własną decyzję, w co uwierzyć” – napisała historyczka sztuki Małgorzata Malinowska-Klimek w tekście prezentowanym przez Sosnowieckie Centrum Sztuki.

Paweł Żak między naturą a metafizyką

Artysta traktuje niebo jako obraz granicy ludzkiego doświadczenia. Człowiek może je obserwować, ale nie może uczynić z niego własnego miejsca życia. Ta niedostępność od wieków wiązała niebo z wyobrażeniami o raju, bóstwach i istnieniu poza światem materialnym.

W cyklu „Jest i nie jest” te skojarzenia nie prowadzą jednak do jednoznacznej odpowiedzi. Żak przygląda się metafizyce z dystansem osoby, która zna religijne i kulturowe symbole, ale nie przyjmuje ich bez zastrzeżeń. Fotografie pokazują zarówno potrzebę wiary, jak i zwątpienie w to, co niewidoczne.

Znaczenie ma także sama technika. Nietrwałe światło i ulotne zjawiska zostają zapisane w formie dzieła, które zwykle kojarzy się z trwałością. Artysta wykorzystuje nietypowe sposoby kopiowania, dzięki czemu powstają unikatowe odbitki. Materia fotografii podkreśla więc napięcie między tym, co można utrwalić, a tym, co pozostaje chwilowe.

Powiązany artykuł

Paweł Żak „Jest i nie jest” – wystawa fotografii

Autor fotografii inscenizowanej i studiów natury

Paweł Żak studiował nauki społeczne na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie ukończył Wydział Komunikacji Multimedialnej Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Wykłada fotografię na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego oraz w Wyższym Studium Fotografii ZPAF. Jest także członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików.

W jego twórczości widoczne są dwa nurty. Pierwszy obejmuje fotografię inscenizowaną o symbolicznym charakterze. Drugi tworzą minimalistyczne studia natury, przede wszystkim roślin i owoców, a czasem także pejzażu. Artysta otrzymał między innymi nagrodę Prix de la Lumière podczas European Photography Contest w Vevey w Szwajcarii w 1998 roku.

Wystawa w Sosnowieckim Centrum Sztuki nie podaje jednej gotowej interpretacji. Zamiast tego pozostawia odbiorcę z zestawem obrazów, w których realistyczny zapis spotyka się z symbolem, a dziecięce wyobrażenia z dorosłym sceptycyzmem. Dla widza oznacza to, że znaczenie fotografii nie kończy się na tym, co widać w pierwszej chwili.

na podstawie: Urząd Miasta Sosnowiec.