Ponad tysiąc osób odkrywało żydowską historię Sosnowca

W Sosnowcu przez ponad pół roku historia wychodziła z archiwów i wracała na ulice, scenę oraz do sal wystawowych. Projekt „Ślady Zagłębiowskich Żydów” przyciągnął ponad tysiąc osób, które wspólnie przyglądały się pamięci o społeczności niemal wymazanej przez tragedię II wojny światowej.

• „Ślady Zagłębiowskich Żydów” połączyły scenę, spacery i lokalne archiwa
• „Środula. Krajobraz Mausa” domknęła pół roku spotkań z historią
• Pamięć o Sosnowcu rosła wraz z kolejnymi spotkaniami

„Ślady Zagłębiowskich Żydów” połączyły scenę, spacery i lokalne archiwa

Teatr Zagłębia zbudował cykl wokół losów żydowskich mieszkańców miasta. Były spacery historyczne, wykłady, wystawy, koncert i spektakle. Ważnym punktem finału stał się pokaz rejestracji przedstawienia „Środula. Krajobraz Mausa”, który odbył się 3 sierpnia 2023 roku. Wydarzenie wpisano w obchody 80. rocznicy likwidacji gett w Sosnowcu i Będzinie.

W okresie międzywojennym Żydzi stanowili niemal jedną czwartą mieszkańców Sosnowca. Ich codzienne życie koncentrowało się między innymi w Modrzejowie, centrum miasta i wokół synagogi przy ulicy Dekerta. Później wojna brutalnie przerwała tę historię. W 1942 roku ludność żydowską stłoczono w getcie na Środuli, które przetrwało zaledwie dziesięć miesięcy. Po jego likwidacji ludzi wywożono do obozów zagłady, a po samym getcie niemal nie pozostały materialne ślady. 🕯️

Zostały za to świadectwa, dokumenty i pamięć, którą można odczytywać także przez sztukę. Właśnie na tym połączeniu oparł się projekt Teatru Zagłębia. Spotkania nie ograniczały się do wykładów - prowadziły do rozmów o tym, jak opowiadać trudną lokalną historię i jak przywracać jej miejsce we współczesnym mieście.

„Środula. Krajobraz Mausa” domknęła pół roku spotkań z historią

W programie znalazły się cztery spacery historyczne, między innymi „Centrala”, „Środula. Wczoraj i przedwczoraj” oraz „Będzin-Kamionka 80 lat po”. Uczestnicy poznawali także „Tajemnice Starego Sosnowca” i miejsca związane z dawną społecznością żydowską.

Część artystyczną tworzyły spektakle „Środula. Krajobraz Mausa”, „Nie damy się wysiedlić” i „Środula’43”. Do tego doszły wykłady „Ocaleni” oraz „Ile Sosnowca jest w Mausie?”, wystawa prac Ewy Kozery „Niegaleria” i koncert Hałat Duo. Była też okazja, by zatrzymać się przy projekcie „Środula. Ślady pamięci”.

Jednym z ważnych punktów cyklu był spacer „Środula. Wczoraj i przedwczoraj” zorganizowany 11 czerwca 2023 roku. Wcześniej, 14 maja 2023 roku, odbył się spacer „Centrala”. Każde z tych wydarzeń dokładało kolejny fragment do obrazu miasta, w którym żydowska obecność była przez dekady częścią codzienności. 🗺️

Powiązany artykuł

Środula na fotografiach i filmie - wystawa, która odsłoniła pamięć dzielnicy

Pamięć o Sosnowcu rosła wraz z kolejnymi spotkaniami

Projekt przyciągał osoby zainteresowane historią Zagłębia, ale także tych, którzy dopiero zaczynali odkrywać ten temat. Wspólne rozmowy pozwalały spojrzeć na dawną społeczność nie tylko przez pryzmat wojennej tragedii, lecz także jej kultury, sąsiedztwa i zwyczajnego życia.

W realizację cyklu zaangażowali się między innymi Tomasz Grząślewicz, Fundacja Brama Cukermana, I Like Zagłębie, Sosnowieckie Centrum Sztuki - Zamek Sielecki, Biblioteka Miejska w Sosnowcu, Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Sosnowcu oraz Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny METIS w Katowicach.

Finał projektu odbył się 3 sierpnia 2023 roku, ale jego najważniejszym efektem nie był pojedynczy spektakl ani wystawa. Było nim ponad tysiąc osób, które dostały narzędzia do lepszego rozumienia Sosnowca - miasta z historią znacznie bardziej różnorodną, niż sugerują zachowane dziś ulice i budynki. 🎭

na podstawie: Teatr Zagłębia Sosnowiec.