Sankcja kredytu darmowego - kiedy konsument może spłacić wyłącznie pożyczony kapitał?

Sankcja kredytu darmowego to instytucja przewidziana w ustawie o kredycie konsumenckim, która stanowi konsekwencję naruszenia przez kredytodawcę obowiązków ustawowych. Jej zastosowanie nie prowadzi do unieważnienia umowy, lecz może skutkować obowiązkiem zwrotu przez konsumenta wyłącznie otrzymanego kapitału, bez odsetek, prowizji i innych kosztów kredytu. Nie ma ona jednak zastosowania do każdej umowy. Możliwość skorzystania z tego rozwiązania zależy od spełnienia warunków określonych w ustawie oraz rodzaju stwierdzonych naruszeń.

Kto może skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego znajduje zastosowanie wyłącznie do umów objętych przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Nie oznacza to jednak, że obejmuje każdy kredyt zawarty z bankiem lub inną instytucją finansową. Przepisy przewidują konkretne warunki, które muszą zostać spełnione, aby konsument mógł powołać się na tę instytucję.

Podstawowym wymogiem jest zawarcie umowy przez osobę fizyczną działającą w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Jednocześnie wartość udzielonego finansowania co do zasady nie może przekraczać 255 550 zł albo równowartości tej kwoty w walucie obcej. Istotne znaczenie ma również termin. Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego można złożyć nie później niż w ciągu roku od dnia całkowitej spłaty kredytu. Po upływie tego okresu uprawnienie wygasa.

Przepisy obejmują przede wszystkim umowy kredytów gotówkowych, pożyczek konsumenckich oraz kredytów odnawialnych. Zastosowanie mogą znaleźć również do niektórych umów przewidujących odroczenie płatności lub innych konstrukcji finansowania wskazanych w ustawie. W przypadku kredytów hipotecznych możliwość skorzystania z sankcji została ograniczona. Dotyczy wyłącznie określonych umów zawartych przed 22 lipca 2017 r., a dodatkowo zakres sankcji odnosi się jedynie do kosztów kredytu należnych za cztery lata poprzedzające złożenie oświadczenia przez konsumenta.

Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że z sankcji mogą skorzystać także osoby, których umowa została już wypowiedziana przez kredytodawcę. Samo wypowiedzenie nie pozbawia bowiem konsumenta możliwości powoływania się na naruszenia przepisów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie.

Jakie błędy w umowie mogą pozbawić bank prawa do wynagrodzenia?

Możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego zależy od tego, czy kredytodawca prawidłowo wykonał obowiązki wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim. Analiza każdej sprawy rozpoczyna się od szczegółowej weryfikacji treści umowy oraz dokumentów przekazanych klientowi przed jej podpisaniem.

Do najczęściej wskazywanych naruszeń należą braki dotyczące obowiązkowych elementów umowy. Ustawa wymaga między innymi prawidłowego określenia rodzaju kredytu, całkowitej kwoty finansowania, czasu obowiązywania umowy, zasad spłaty, oprocentowania, rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz wszystkich kosztów, które będzie ponosił konsument. Nieprawidłowości w tych elementach mogą prowadzić do zastosowania sankcji. Równie istotne są obowiązki informacyjne. Kredytodawca powinien przekazać konsumentowi informacje w sposób pełny, jasny i zrozumiały. Dotyczy to zakresu przekazywanych danych, lecz także formy ich przedstawienia. Naruszeniem może być zarówno całkowity brak wymaganych informacji, jak i ich niepełne lub nieprecyzyjne przedstawienie. Znaczenie mogą mieć również przypadki przekroczenia dopuszczalnych przez ustawę kosztów kredytu czy pominięcia informacji dotyczących prawa odstąpienia od umowy albo wcześniejszej spłaty zobowiązania.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Nie każde uchybienie będzie miało taki sam charakter, jednak orzecznictwo pokazuje, że nawet pojedyncze naruszenie obowiązków ustawowych może otworzyć konsumentowi drogę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Z tego powodu ocena umowy powinna uwzględniać zarówno jej treść, jak i wszystkie dokumenty towarzyszące procesowi udzielania kredytu.

Jak wygląda procedura dochodzenia swoich praw?

Pierwszym krokiem jest złożenie kredytodawcy pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Samo oświadczenie nie oznacza jeszcze zakończenia sporu. Banki często kwestionują zasadność skorzystania przez konsumentów z sankcji kredytu darmowego, a to w wielu przypadkach prowadzi do konieczności dochodzenia swoich praw przed sądem.

Możliwe są różne strategie działania. Część kredytobiorców po złożeniu oświadczenia ogranicza spłatę zobowiązania wyłącznie do rat kapitałowych i jednocześnie dochodzi zwrotu wcześniej zapłaconych kosztów. Takie rozwiązanie wiąże się jednak z ryzykiem wypowiedzenia umowy przez kredytodawcę, jeżeli ten uzna, że zobowiązanie nie jest wykonywane zgodnie z jej postanowieniami. Z tego względu wielu pełnomocników rekomenduje ostrożniejsze podejście polegające na skierowaniu sprawy do sądu i uzyskaniu rozstrzygnięcia potwierdzającego zakres obowiązków stron. W toku postępowania możliwe jest również wystąpienie z wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia, które w określonych przypadkach może ograniczyć obowiązek bieżącej spłaty wyłącznie do kapitału kredytu do czasu zakończenia procesu.

Sankcja kredytu darmowego może zmniejszyć koszt kredytu, jeżeli kredytodawca naruszył obowiązki wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim. Nie ma ona zastosowania do każdej umowy, dlatego przed podjęciem działań warto sprawdzić, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki. Prawidłowa analiza umowy pozwala ocenić, czy konsument może skutecznie dochodzić zwrotu poniesionych kosztów i ograniczyć spłatę zobowiązania wyłącznie do kapitału.

Przed złożeniem oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego warto skonsultować się z kancelarią specjalizującą się w sporach z bankami, która przeanalizuje treść umowy, oceni możliwość zastosowania tej instytucji oraz wskaże najkorzystniejszy sposób dochodzenia roszczeń.

Kancelaria TMH to spółka partnerska adwokatów i radców prawnych z Krakowa, która reprezentuje konsumentów w sprawach o sankcję kredytu darmowego. Sankcja pozwala kredytobiorcy, po złożeniu pisemnego oświadczenia, zwrócić kredyt bez odsetek i innych kosztów, jeżeli kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne. Kancelaria analizuje umowę kredytu konsumenckiego, przygotowuje oświadczenie i prowadzi sprawę o zwrot odsetek oraz kosztów kredytu. Analiza umowy jest bezpłatna. Kancelarię prowadzą dr Tomasz Marek (adwokat) i dr Marcin Hotel (radca prawny), doktorzy nauk prawnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Siedziba: Rynek Dębnicki 6/3, 30-319 Kraków, [email protected], +48 12 307 27 38. Więcej o sankcji kredytu darmowego: www.kancelariatmh.pl.