Metropolia chce mocniejszych narzędzi. Do prezydenta trafił wspólny apel

W Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii rzadko słychać tak zgodny ton. Samorządowcy, naukowcy i przedstawiciele biznesu zwrócili się do prezydenta Karola Nawrockiego z prośbą o podpis pod ustawą, która formalnie dotyczy Pomorza, a przy okazji zmienia też zasady działania śląskiej metropolii. Stawka jest większa niż sama nowelizacja – chodzi o to, by region miał narzędzia do prowadzenia wspólnych spraw szybciej i sprawniej niż dotąd.

• Samorządy i uczelnie mówią jednym głosem
• Dziewięć lat doświadczeń pokazało, gdzie system działa, a gdzie wymaga korekty
• Region patrzy dalej niż na jedną kadencję

Samorządy i uczelnie mówią jednym głosem

Wspólny apel podpisali przedstawiciele samorządów tworzących Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię, a także środowisk akademickich i gospodarczych. To nie jest wyłącznie urzędowy gest. W takim układzie widać, że sprawa dotyczy codziennego funkcjonowania całego obszaru, w którym transport, rynek pracy, edukacja i planowanie przestrzenne dawno przestały mieścić się w granicach jednego miasta.

Autorzy wystąpienia proszą prezydenta o podpisanie ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim. W tym samym akcie znalazły się jednak również przepisy nowelizujące ustawę o związku metropolitalnym w województwie śląskim. To właśnie one mają poszerzyć kompetencje GZM i lepiej dopasować je do wyzwań, które narosły przez ostatnie lata.

„Nowelizacja nie ogranicza samodzielności miast i gmin. Przeciwnie – wzmacnia współpracę tam, gdzie pojedyncze samorządy nie są w stanie samodzielnie rozwiązywać problemów wykraczających poza ich granice administracyjne”.

W apelu mocno wybrzmiewa też argument, że mieszkańcy regionu żyją w naturalnie połączonej przestrzeni. Codziennie przemieszczają się między miastami, korzystają z tych samych usług publicznych i funkcjonują w jednym rynku pracy. Z tego powodu – jak podkreślają sygnatariusze – potrzebne są rozwiązania, które nie zatrzymują się na granicy gminy.

Dziewięć lat doświadczeń pokazało, gdzie system działa, a gdzie wymaga korekty

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia działa już dziewięć lat i, według autorów apelu, zdążyła udowodnić swoją skuteczność jako pierwsza w Polsce ustawowa metropolia. Najbardziej widocznym polem współpracy pozostaje transport publiczny, ale lista wspólnych działań jest szersza. Wspólne projekty ponadlokalne i koordynacja między 41 miastami i gminami przyniosły efekty, które odczuwa się na co dzień, choć często bez większego rozgłosu.

Jednocześnie doświadczenie ostatnich lat pokazuje, że przepisy trzeba dostosować do obecnej skali zadań. Metropolia działa w obszarze, gdzie decyzje dotyczą nie tylko komunikacji, lecz także planowania inwestycji, ładu przestrzennego czy ochrony środowiska. Bez mocniejszych narzędzi wspólne działania łatwo rozbijają się o różne procedury i tempo pracy poszczególnych jednostek.

Nowe regulacje mają pomóc w kilku obszarach naraz. Chodzi o lepszą integrację transportu publicznego, sprawniejsze planowanie inwestycji, wspólną politykę przestrzenną, rozwój gospodarczy i rynek pracy. Do tego dochodzą edukacja, kultura, ochrona środowiska oraz gospodarka odpadami. W regionie tak rozległym to nie dodatki, lecz codzienna infrastruktura współpracy.

Region patrzy dalej niż na jedną kadencję

W apelu pojawia się także szeroki kontekst zmian społeczno-gospodarczych. Sygnatariusze wskazują, że silniejsza Metropolia jest jednym z warunków powodzenia transformacji Górnego Śląska i Zagłębia. Na stole leżą poważne wyzwania: restrukturyzacja gospodarki, depopulacja, starzenie się społeczeństwa i potrzeba tworzenia nowych miejsc pracy.

W takim układzie pojedyncze samorządy nie wystarczą. Potrzebna jest współpraca ponad podziałami administracyjnymi, między gminami, uczelniami, przedsiębiorcami i instytucjami publicznymi. Tylko wtedy można budować rozwiązania, które obejmują cały obszar metropolitalny, a nie jedynie jego fragmenty.

Sygnatariusze podkreślają, że podpisanie ustawy byłoby sygnałem dostrzeżenia doświadczeń Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz potrzeb ponad dwóch milionów mieszkańców tego obszaru. W ich ocenie to właśnie od takich decyzji zależy, czy metropolia dostanie stabilne podstawy do dalszego rozwoju i skuteczniejszego działania w sprawach, które od dawna wymagają wspólnej odpowiedzi.

na podstawie: Urząd Miasta Sosnowiec.