Sosnowiecki spektakl „Czuję do ciebie miętę” jedzie do Berlina

Z Sosnowca do Berlina prowadzi droga, na której lokalna scena spotyka się z najważniejszym teatralnym obiegiem Europy. Teatr Zagłębia zabiera ze sobą opowieść dwóch ukraińskich artystek - osobistą, bliską i mocno osadzoną w doświadczeniu wojny.

• Teatr Zagłębia wchodzi na jedną z najważniejszych scen Europy
• „Czuję do ciebie miętę” opowiada o przyjaźni, która ma smak miłości
• Sosnowiec oddaje scenę ukraińskim głosom

Teatr Zagłębia wchodzi na jedną z najważniejszych scen Europy

Od 12 do 23 maja 2023 roku w Haus der Berliner Festspiele oraz innych miejscach Berlina odbywał się festiwal Theatertreffen. Wydarzenie organizowane od 1963 roku uchodzi za najważniejszy przegląd teatru niemieckojęzycznego. W jego 60. edycji Teatr Zagłębia był jedyną polską sceną zaproszoną do udziału. 🎭

To nie jest zwykła zagraniczna prezentacja. Obecność sosnowieckiego teatru w takim gronie oznacza, że jego praca została zauważona poza Polską, a tematy podejmowane przez artystów mogą wybrzmieć przed międzynarodową publicznością.

„To dla nas niesamowita nobilitacja. To z jednej strony docenienie twórców i aktorów, a z drugiej potwierdzenie, że Teatr Zagłębia jest w obiegu, że jest miejscem, w którym powstają ważne rzeczy, że mówi o sprawach ważnych nie tylko dla publiczności w Polsce, ale międzynarodowej. I to też niesamowita promocja Sosnowca” - mówił Jacek Jabrzyk, zastępca dyrektora ds. artystycznych Teatru Zagłębia.

Festiwal stawiał pytania o to, jak teatr reaguje na przemiany społeczne i polityczne oraz czy może tworzyć bezpieczną przestrzeń do rozmowy o sprawach trudnych. W ten kierunek mocno wpisuje się spektakl z Sosnowca.

„Czuję do ciebie miętę” opowiada o przyjaźni, która ma smak miłości

Spektakl „Czuję do ciebie miętę” powstał pod reżyserską opieką Jacka Jabrzyka. Pomysłodawczyniami i aktorkami są Kateryna Vasiukova oraz Nina Zakharova - dwie ukraińskie artystki, które zbudowały sceniczną opowieść o bliskości, rywalizacji, miłości i granicach, których czasem nie da się łatwo nazwać.

Przedstawienie powstało w 2021 roku podczas rezydencji artystycznej organizowanej przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego we współpracy z Teatrem Zagłębia. Część spektaklu jest grana po ukraińsku. Jego temat pozostaje mocno związany z doświadczeniem wojny, ale twórczynie nie ograniczają się do publicystycznego komentarza. Przyglądają się temu, co dzieje się między dwiema osobami, gdy świat wokół rozpada się na kawałki.

„O tym, że chcesz być na scenie i wiedzieć, że jest na niej miejsce dla ciebie. Mówi też o tym co jest ważne, o tym o czym nie chcemy mówić, o tym co ukrywamy i o tym, czym jesteśmy gotowe podzielić się z wami” - opowiadała Kateryna Vasiukova.

Sosnowiecka produkcja była wcześniej pokazywana między innymi we Wrocławiu podczas Festiwalu Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych oraz w Krakowie na festiwalu Boska Komedia. Po krakowskim pokazie spektaklem zainteresował się Peter Marks, krytyk teatralny „The Washington Post”, wcześniej związany także z „The New York Times”.

W jego tekście o teatrze tworzonym na tle wojny pojawiła się historia dwóch ukraińskich aktorek, które znalazły schronienie w Sosnowcu. Marks zwrócił uwagę na surową formę przedstawienia, obrazy zniszczonych ukraińskich miast oraz scenę, w której padają rozpaczliwe pytania o sens śmierci. Dla Teatru Zagłębia była to znacząca międzynarodowa recenzja i dowód, że lokalna scena potrafi mówić językiem zrozumiałym daleko poza regionem. 🌍

Sosnowiec oddaje scenę ukraińskim głosom

Wyjazd do Berlina był częścią szerszej historii solidarności Teatru Zagłębia z ukraińskimi artystkami i artystami. W 2023 roku, w pierwszą rocznicę rosyjskiej inwazji na Ukrainę, teatr zaprosił publiczność na monodram „Ona wojna” - przedstawienie o wojnie, emigracji i moralności, zbudowane z głosów ukraińskich kobiet.

„Koszmar wojny, która trwa już rok, wiele nas nauczył - dzięki Ukrainkom i Ukraińcom poznaliśmy prawdziwe znaczenie pojęć takich jak „wolność”, „honor” czy „niepodległość”. Toteż czujemy na sobie obowiązek, by oddawać głos Ukrainkom i Ukraińcom - bohaterkom i bohaterom walki o najważniejsze wartości” - mówiła Iwona Woźniak, dyrektorka Teatru Zagłębia.

Monodram został pokazany 24 lutego 2023 roku, a jego pojawienie się na scenie wynikało z tej samej potrzeby, która przyświecała „Czuję do ciebie miętę”: oddania miejsca osobom, których doświadczenie wojny nie mieści się w prostych komunikatach.

„Trudno powiedzieć, co było tym zamachowym kołem, które wywołało taki efekt. Czy udział w festiwalu „Boska Komedia”? A może decyzja o staraniu się o rezydencję dla ukraińskich artystek? Może artykuł o sosnowieckim spektaklu w „The Washington Post”? Chyba wszystko po trochu, do tego okraszone empatią i autentyczną chęcią pomocy koleżankom i kolegom zza wschodniej granicy” - tłumaczyła Iwona Woźniak.

Berliński wyjazd pokazał więc nie tylko siłę konkretnego przedstawienia. Był także potwierdzeniem, że teatr z Sosnowca może stać się miejscem ważnej rozmowy o wojnie, bliskości i odpowiedzialności - także wtedy, gdy jego widownia znajduje się setki kilometrów dalej. 🎬

na podstawie: Teatr Zagłębia Sosnowiec.