Sosnowiec jako laboratorium relacji - konferencja o kontakcie i konflikcie

Na mapie Zagłębia Dąbrowskiego i Górnego Śląska rzeka Brynica od dawna nie jest tylko granicą. To także miejsce wymiany, napięć, przenikania kultur i sporów o pamięć. Właśnie z tej lokalnej perspektywy wyrastała konferencja „Strefy KON/TAKTU- STREFY KON/FLIKTU jako narzędzie rozpoznawania współczesnej rzeczywistości kulturowej”, przygotowana w Sosnowcu przez środowiska teatralne i akademickie.

• „Strefy KON/TAKTU- STREFY KON/FLIKTU” otwierały rozmowę o granicach
• Badacze przyglądali się temu, co dzieje się między ludźmi, miejscami i gatunkami
• Sosnowiec miał wybrzmieć także poza salą konferencyjną

„Strefy KON/TAKTU- STREFY KON/FLIKTU” otwierały rozmowę o granicach

Wydarzenie odbywało się od 8 do 10 września 2021 roku w Zagłębiowskiej Mediatece przy ul. Kościelnej 11 w Sosnowcu. Za jego przygotowanie odpowiadały Teatr Zagłębia w Sosnowcu, Katedra Performatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Instytut Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Śląskiego oraz Zagłębiowska Mediateka.

Punktem wyjścia była Brynica - rzeka, która przez stulecia rozdzielała różne państwa i administracje, a jednocześnie łączyła ludzi, towary i idee. W przeszłości ten obszar bywał przestrzenią handlu, przemytu i politycznych konfliktów. W 1922 roku przez most między Szopienicami a Sosnowcem przeszły wojska polskie pod dowództwem generała Stanisława Szeptyckiego, przejmując wschodnią część Górnego Śląska pod polską administrację.

Konferencja nie zatrzymywała się jednak na historii regionu. Sosnowiec miał stać się punktem obserwacyjnym dla współczesnych procesów kulturowych - tych, które powstają na styku różnych wspólnot, języków, instytucji, ideologii, a nawet gatunków. 🏙️

Ważnym pojęciem była „strefa kontaktu”, obecna w humanistyce od początku lat 90. XX wieku za sprawą Mary Louise Pratt. Taka strefa nie musi oznaczać spokojnego spotkania. Może wiązać się z nierównością, przymusem, konfliktem i walką o prawo do własnej opowieści. Może też uruchamiać wymianę, współpracę oraz tworzenie nowych pośrednich form kultury.

Badacze przyglądali się temu, co dzieje się między ludźmi, miejscami i gatunkami

Program konferencji łączył kulturoznawstwo, antropologię, socjologię, biologię ewolucyjną i ekologię. W centrum znalazły się także teatr, film, performans, instalacje sztuki współczesnej oraz wystawy muzealne. Sztuka miała tu pełnić rolę narzędzia obserwacji - pozwalać zauważyć napięcia, które w codziennym języku bywają trudne do uchwycenia.

Wśród proponowanych tematów znalazły się:

• pamięć o lokalnych kulturach i sposoby jej odtwarzania,
• ucieleśnione praktyki kulturowe,
• relacje wspólnot z terytorium i środowiskiem naturalnym,
• technonaturokulturowe związki, obejmujące między innymi symbiozę, pasożytowanie, rozpad, wymieranie i rekultywację,
• technologie jako infrastruktura kontaktu oraz element układów łączących ludzi i urządzenia.

Ważny był również wątek relacji między tym, co ludzkie, a tym, co nieludzkie. Współczesna humanistyka coraz częściej pyta o środowisko, inne gatunki i technologię nie jako tło ludzkiego życia, lecz jako aktywnych uczestników przemian. 🌿

Założenie konferencji miało lokalny punkt zaczepienia, ale szeroki zasięg. Ślady przemysłowej historii Górnego Śląska i Zagłębia - hałdy, pokopalniane zapadliska czy ruiny robotniczych osiedli - stawały się materiałem do rozmowy o tym, jak środowisko zmienia się pod wpływem działalności człowieka.

Sosnowiec miał wybrzmieć także poza salą konferencyjną

Integralną częścią wydarzenia był program terenowy. Uczestnicy mogli zwiedzać miejsca antropogenicznych przemian środowiska naturalnego na Górnym Śląsku, a także poznawać lokalną kulturę Zagłębia Śląsko-Dąbrowskiego i Górnego Śląska. W planie znalazły się między innymi performatywne spacery po Sosnowcu, koncerty oraz przedstawienia zespołów wykorzystujących lokalną kulturę jako tworzywo sztuki krytycznej. 🎭

Konferencję pomyślano także jako początek dalszej pracy. Wybrane artykuły miały zostać opublikowane w serii „Nowe Perspektywy - Performatyka”, wydawanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W 2021 roku zgłoszenia wystąpień, liczące maksymalnie 300 słów, wraz z biogramem, afiliacją, numerem telefonu i adresem e-mail należało przesyłać do 15 maja 2021 roku na adres [email protected]. Lista przyjętych uczestników miała zostać ogłoszona do 30 maja 2021 roku.

Udział wiązał się z opłatą konferencyjną w wysokości 450 złotych, płatną do 30 lipca 2021 roku na konto Teatru Zagłębia w Sosnowcu: 58 1020 2313 0000 3002 0579 8089. Ta sama opłata wynosiła więc 450 złotych, a zgłoszenia przyjmowano wyłącznie drogą mailową pod adresem [email protected]. Noclegi i przejazdy pozostawały po stronie uczestników, choć można było liczyć na pomoc w znalezieniu miejsca pobytu w Sosnowcu.

na podstawie: Teatr Zagłębia Sosnowiec.